Η προσωπικότητα είναι τα στοιχεία που χαρακτηρίζουν το άτομο, στις επαγγελματικές, κοινωνικές, και διαπροσωπικές του σχέσεις. Κυριαρχούν 12 τύποι προσωπικότητας, όπου χαρακτηριστικά από κάθε τύπο, μπορεί να εμφανίζονται στο ίδιο άτομο (π.χ δύο χαρακτηριστικά από τον 1 ο τύπο, τέσσερα από τον 3 ο και τρία από τον 12 ο ) .


Πολλά από αυτά τα χαρακτηριστικά μπορούν να εξαλειφθούν ή να τροποποιηθούν στην πορεία όλης της ζωής του κάθε ανθρώπου. Τα στοιχεία προσωπικότητας αξιολογούνται μετά την εφηβεία των 15 ετών (ή σήμερα πλέον στις παρατεταμένες εφηβείες μετά την ηλικία των 30 ετών). Δεν αφορούν κλινικές διαταραχές (ασθένειες), αλλά δυσκολεύουν την προσαρμογή στο περιβάλλον και προκαλούν διαφορετικές υποκειμενικές ενοχλήσεις στο άτομο. Οι δώδεκα διαταραχές προσωπικότητας χαρακτηρίζονται :

1. Διαταραχή αποφευκτικού τύπου. Συνήθως είναι άτομα αποσυρμένα, χωρίς στενούς φίλους, με χαμηλή αυτοεκτίμηση, παρουσιάζουν κοινωνική αμηχανία, φόβο για κοινωνική κριτική και έχουν ανάγκη να εισπράττουν ανιδιοτελή αγάπη.
2. Διαταραχή εξαρτημένου τύπου. Άτομα με υποταγμένη συμπεριφορά, δέχονται παθητικά οποιαδήποτε μεταχείριση από τα άτομα που εξαρτώνται, κυρίως αν αυτά είναι άτομα που χειρίζονται κάποια σημαντική τους υπόθεση (όπως προϊστάμενος, δικηγόρος [γιατροί π.χ με αναποτελεσματικές θεραπείες και πατερναλιστική συμπεριφορά έχουν την περισσότεροι πελατεία, λόγω σχέσης εξάρτησης που έχουν δημιουργήσει με τους ασθενείς τους ] ). Έχουν φόβο εγκατάλειψης και αναθέτουν σε τρίτους αποφάσεις για ασικές υποθέσεις της ζωής τους .
3. Διαταραχή ιδεοψυχαναγκαστικού τύπου. Κατάληψη από μια έμμονη ιδέα, (λ.χ όλη μέρα σκέφτομαι το ίδιο τραγούδι, ή σκέφτομαι αν κλείδωσα την πόρτα του σπιτιού μου ). Εξαναγκάζομαι να επαναλαμβάνω την ίδια πράξη (λ.χ να μην πατάω πάνω σε ευθείες γραμμές ) ή και έμμονη ιδέα που την κάνω πράξη. Άτομα που εμφανίζουν ανάγκη τελειότητας, που τους εμποδίζει να ολοκληρώσουν μια εργασία. Εμμένουν στις λεπτομέρειες και γίνονται τελειοκρατικοί, αδυνατούν να εκφράσουν τρυφερά συναισθήματα, ασχολούνται κυρίως με καθημερινά γεγονότα όχι συναισθήματα, τα οποία μπορεί να τους προκαλούν άγχος, εμφανίζουν καθαριομανία και ανάγκη κατακράτησης χρημάτων και υλικών αγαθών.
4. Διαταραχή Παθητικο- Επιθετικού Τύπου. Εδώ εμφανίζεται αναποτελεσματικότητα, συγκαλυμμένη επιθετικότητα, γιατί το άτομο, αντί να εκφράσει την αντίθεσή του με ευθύ τρόπο, για κάτι που δεν θέλει να κάνει, παρουσιάζει δικαιολογίες αναβλητικότητας, πχ απώλειας εγγράφων και επικαλείται απροσδόκητα γεγονότα. Έχει την τάση να ειρωνεύεται άτομα με εξουσία, αντιστέκεται σε αυτά με έμμεσο τρόπο.
5. Διαταραχή ηττοπαθούς τύπου. Τα άτομα με αυτή τη διαταραχή, δεν δέχονται βοήθεια και επιλέγουν την συναναστροφή με ανθρώπους που τους εκμεταλλεύονται. Σε ευχάριστα γεγονότα αντιδρούν με ενοχή, προκαλούν συνεχώς τους άλλους να τα απορρίψουν και νιώθουν ταπεινωμένοι. Δεν αποδέχονται ότι διασκεδάζουν, δεν ολοκληρώνουν σημαντικές εργασίες, ενώ βοηθούν
άλλους ουσιαστικά. Πλήττουν συχνά και δεν ενδιαφέρονται για ανθρώπους που τους φέρονται καλά. Τέλος κάνουν υπερβολικές αυτοθυσίες που δεν τους τις ζητούν. Απορρίπτουν άτομα που θα
μπορούσαν να τους στηρίξουν και έλκουν τους προβληματικούς. Ζουν, ως να μην έχουν δικαίωμα στην ευχαρίστηση.
6. Διαταραχή Παρανοειδούς Τύπου. Άτομα δύσπιστα, δεν εμπιστεύονται τους άλλους θεωρώντας ότι πάντα υπάρχει σκοπιμότητα εναντίον τους σε κάθε τους πράξη και λαμβάνουν πάντα προφυλάξεις. Υποψιάζονται κρυφές απειλές, δεν έχουν χιούμορ, είναι απόμακρα, δεν συμμετέχουν σε ομαδικές δραστηριότητες, δεν ξεχνούν αρνητικές εμπειρίες και αντιδρούν αμέσως με οργή. Στις διαπροσωπικές τους σχέσεις, για τον/την σύντροφό τους είναι πεπεισμένοι ότι τους απατά, παρόλες τις αντίθετες αποδείξεις. Δεν είναι μια φυσική αντίδραση ζήλειας, αλλά ζηλοτυπία.
7. Διαταραχή Σχιζοτυπικού τύπου. Συνήθως είναι άτομα με ασυνήθιστη συμπεριφορά με παράδοξες πεποιθήσεις. Κυρίως κατά την εφηβεία ή και ως ενήλικες εμφανίζουν πολλά déjà vu (ήδη βιωμένο, «αυτή τη φάση την ξαναέζησα»). Είναι ιδιαίτερα ενορατικά άτομα, χωρίς να έχουν δεδομένα, αναλύουν την πραγματικότητα, αντίθετα με τον διορατικό, που πρέπει να έχει το σύνολο
των δεδομένων ώστε να καταλήξει στο συμπέρασμα του ενορατικού. Συχνά βρίσκονται να νοσηλεύονται, με το φόβο ότι αυτά που τους συμβαίνουν είναι εξωπραγματικά και έτσι πείθονται και οι γιατροί να τους χορηγούν αντιψυχωσικά για ψευδαισθήσεις. Πολλοί αξιοποιούν την ενορατικότητά τους και το κάνουν επάγγελμα, μπορούν να βιώσουν αστρικά ταξίδια, ή να κατανοήσουν τα βαθύτερα αίτια του προβλήματος του άλλου. Συνήθως είναι μοναχικά άτομα, είτε όμως εντάσσονται σε αυτό-ομάδες (π.χ hearing voices , [εδώ οι φωνές που ακούνε και συνήθως τους κατευθύνουν δεν αποτελούν παραισθήσεις, αλλά είναι διεργασία σκέψεως, που και αυτοί παίρνουν φαρμακευτική αγωγή άνευ λόγου].)
8. Διαταραχή Σχιζοειδικού τύπου. Στην διαταραχή αυτή ανήκουν τα άτομα που δεν έχουν την ικανότητα να δημιουργήσουν κοινωνικές σχέσεις, ούτε να ενταχθούν μέσα στην οικογένειά τους, δεν επιθυμούν στενές σχέσεις και έχουν περιορισμένο φάσμα συναισθηματικής συναλλαγής. Αναπτύσσουν μοναχικές δραστηριότητες, εργασία, και δεν ενδιαφέρονται για σεξουαλικές εμπειρίες. Αδιαφορούν τόσο για τις επικρίσεις των άλλων, όσο τους επαίνους. Είναι η μοναδική διαταραχή που έχει τη μεγαλύτερη επιρρέπεια για εμφάνιση ψυχιατρικής νόσου.
9. Διαταραχή Οιστριονικού τύπου. Άτομα εγωκεντρικά με απαιτητικό τρόπο για ενδιαφέρον από το περιβάλλον τους. Η ομιλία και το ντύσιμό τους, στοχεύει στο να εντυπωσιάσει. Μπορεί να εκφράζονται έντονα για κάποιον άνθρωπο ή δραστηριότητα και μετά να χάνουν γρήγορα το ενδιαφέρον που αρχικά είχαν δείξει. Ασκούν σαγήνη και μετατρέπουν σε σωματικά προβλήματα,
όπως λιποθυμίες μεγάλου χρονικού διαστήματος, παράλυση ποδιών ή χεριών, αφωνία ή τύφλωση, ή επιλεκτική κώφωση μέχρι να πετύχουν το στόχο τους και αυτόματα υποχωρούν όλα τα σωματομετατρεπτικά συμπτώματα. Υπάρχει πάντα δευτερογενές όφελος, που όταν το κερδίσουν (και πιστεύουν ότι το δικαιούνται) όλη η συμπτωματολογία σταματάει . Για παράδειγμα, να είναι κανείς παράλυτος γιατί του έχουν αρνηθεί τη συνταξιοδότηση, ενώ πιστεύει οτι τη δικαιούται.
10. Διαταραχή Ναρκισσιστικού τύπου. Στον τύπο αυτό ανήκουν τα άτομα που αντί να αξιοποιήσουν τους άλλους, τους χρησιμοποιούν για να πετύχουν αυτό που μόνο αυτοί θέλουν, μπορεί ακόμα και να καταστρέψουν τον άλλο προκειμένου να τον εκμεταλλευτούν και να του πάρουν όσα μπορούν. Είναι άτομα με ιδιαίτερο ταλέντο και ικανότητες (στο ψέμα, την απάτη) και μπορούν να
υπερβάλλουν στις επιτυχίες και τα ταλέντα τους και να ασκούν σαγήνη με ιδιαίτερη ευκολία. Αδυνατούν να νιώσουν πως αισθάνονται οι άλλοι, όσο στενός συγγενής και φίλος να τους είναι. Ζηλεύουν και προσπαθούν να οικειοποιηθούν όσα μπορούν να πάρουν από άλλα άτομα. Τα πάντα περιστρέφονται γύρω από τον εαυτό τους και δεν πειθαρχούν σε κανόνες, απαιτούν τον θαυμασμό, την προσοχή και φροντίδα από τους άλλους.
11. Διαταραχή Μεθοριακού τύπου – Μεταιχμιακή διαταραχή (Border Line) Τα άτομα αυτά βρίσκονται με το ένα πόδι στη ψύχωση και το άλλο πόδι στη νεύρωση και ουσιαστικά παραμένουν μετέωρα. Παρουσιάζουν επικίνδυνες κοινωνικές συμπεριφορές, όπως το ποτό, τα ναρκωτικά, κλοπές, διαταραχές λήψης τροφής. Το μόνιμο αίσθημά τους είναι το απόλυτο κενό συναισθημάτων και μια μόνιμη ανία. Συχνά συναντιούνται σε οίκους ανοχής, ή έγκλειστοι φυλακών, αλλά και με συχνές απόπειρες αυτοκαταστροφής. Για κάποιο διάστημα χρήζουν φαρμακευτικής αγωγής,
είτε αντικαταθλιπτικών, ή και αντιψυχωσικών. Ένας border line, χωρίς την έντονη αυτή συμπτωματολογία, είναι ένα μεγάλο σύνολο του οικείου μας περιβάλλοντος. Μετά την ηλικία των 45 χρόνων, τα συμπτώματα αυτά ατονούν και ελέγχονται καλύτερα.
12. Διαταραχή Αντικοινωνικού Τύπου Άτομα που πριν τα 15 εμφάνιζαν διαταραχές αγωγής, με βασανισμό ζώων, καταστροφή της περιουσίας των άλλων, κλοπές και ψέματα. Ως ενήλικες αδυνατούν να διατηρήσουν σταθερή εργασία, ή να συμμορφωθούν σε κοινωνικούς κανόνες, (λ.χ δεν επιστρέφουν χρήματα που οφείλουν, δεν πληρώνουν διατροφή για τα παιδιά τους), ενώ άνευ
σημαντικού λόγου προβαίνουν σε ξυλοδαρμό των συζύγων και των παιδιών τους. Είναι εχθρικοί και δεν ανταποκρίνονται στις υποχρεώσεις τους, εγκαταλείπουν και κακοποιούν την οικογένεια και το στενό περιβάλλον τους με πλήρη στέρηση ενοχών και συχνά αποτελούν αντικείμενο των Δικαστών , παρά των Ψυχιάτρων ή των Ψυχολόγων. Μπορούν να σκοτώσουν χωρίς κανένα συναίσθημα ενοχής, σαν να επρόκειτο για μια καθημερινή πράξη.